Palenie gumy – na czym polega i czy jest bezpieczne?

Palenie gumy polega na wprawieniu napędzanego koła w bardzo szybkie obroty przy unieruchomionym motocyklu lub samochodzie. Manewr szybko zużywa oponę, obciąża silnik i stwarza ryzyko utraty kontroli, dlatego nie jest bezpieczną rozrywką na drodze publicznej. Sprawdź, jak działa, jakie powoduje uszkodzenia i dlaczego dym z opon może szkodzić zdrowiu.

Na czym polega palenie gumy?

Podczas tego manewru koło napędzające obraca się szybciej, niż pozwala na to przyczepność opony do podłoża. Guma traci kontakt z nawierzchnią, ślizga się i zaczyna się gwałtownie wycierać. Wysoka temperatura powoduje powstawanie charakterystycznej chmury dymu.

W motocyklu najczęściej chodzi o utrzymanie przedniego koła w miejscu i odciążenie tylnej części pojazdu. W samochodzie podobny efekt uzyskuje się przez zerwanie przyczepności kół napędowych. W obu przypadkach kierowca korzysta z dużej mocy silnika, sprzęgła oraz hamulców.

Widowiskowy efekt nie oznacza pełnej kontroli. Nawierzchnia, stan opon, moment załączenia napędu i reakcja silnika zmieniają się w ułamku sekundy. Wystarczy niewielki błąd, aby pojazd ruszył, obrócił się lub uderzył w przeszkodę.

Dlaczego manewr niszczy motocykl?

Opona tylna podczas ślizgu traci bieżnik wyjątkowo szybko. Kilka dłuższych prób może doprowadzić do miejscowego przegrzania, powstania płaskiego fragmentu lub odsłonięcia warstw konstrukcyjnych. Guma może też oderwać się od karkasu i zostać wyrzucona z dużą prędkością.

Obciążenia nie kończą się na ogumieniu. Silnik pracuje przy wysokich obrotach, a motocykl pozostaje niemal nieruchomy. Brak ruchu ogranicza przepływ powietrza przez chłodnicę, dlatego rośnie ryzyko przegrzania silnika. W starszych albo mocno zużytych jednostkach może dojść także do awarii korbowodu.

Palenie gumy jednocześnie przyspiesza zużycie tylnej opony i obciąża silnik pracujący bez normalnego przepływu powietrza.

Silne szarpnięcia przenoszą się na sprzęgło, skrzynię biegów, łańcuch lub wał napędowy. Cierpią również elementy zawieszenia i mocowania silnika. Szczególnie niekorzystne jest długie utrzymywanie obrotów przy ograniczonym chłodzeniu.

Jakie elementy są najbardziej obciążone?

Najpierw zużywa się powierzchnia styku tylnego koła z podłożem. Zaraz potem obciążenia odczuwa układ napędowy, zwłaszcza gdy kierowca gwałtownie operuje sprzęgłem. Przedni hamulec musi utrzymać motocykl w miejscu, więc jego użycie przy złej pozycji ciała lub śliskiej nawierzchni może zakończyć się upadkiem.

Wysoka temperatura wpływa także na olej silnikowy i płyn chłodniczy. Jeżeli wskaźnik temperatury rośnie, pojawia się zapach spalenizny albo silnik zaczyna pracować nierówno, należy natychmiast przerwać jazdę i pozwolić jednostce ostygnąć.

Czy palenie gumy jest bezpieczne dla ludzi?

Nie. Dym z opon zawiera produkty rozkładu gumy, dodatków chemicznych i zanieczyszczeń zgromadzonych na nawierzchni. Wdychanie takiej mieszaniny może podrażniać oczy, gardło i drogi oddechowe. Szczególnie narażone są dzieci, osoby z astmą oraz osoby przebywające blisko tylnego koła.

Podczas manewru mogą odrywać się rozgrzane kawałki gumy. Trafiają w osoby stojące obok, inne pojazdy albo elementy infrastruktury. Dym ogranicza widoczność kierowcy i obserwatorów, a nagły podmuch może przesunąć go w stronę publiczności.

Ryzyko rośnie na zlotach i spotach, gdzie widzowie często stoją zbyt blisko jezdni. Sam fakt, że wcześniej podobna próba się udała, nie zapewnia powtarzalnego rezultatu. Temperatura asfaltu, wilgoć i ciśnienie w oponie potrafią zmienić zachowanie motocykla.

Gdzie nie wolno tego robić?

Droga publiczna, parking otwarty dla ruchu i okolice przejść dla pieszych nie są miejscem do takich prób. Kierowca może zostać uznany za osobę stwarzającą zagrożenie, powodującą nadmierny hałas albo niszczącą nawierzchnię. Odpowiedzialność może obejmować także szkody wyrządzone osobom trzecim.

Nawet zamknięty teren wymaga zgody właściciela i zapewnienia odizolowanej strefy. Powinna ona znajdować się daleko od ludzi, dzieci, zaparkowanych pojazdów, latarni i innych twardych przeszkód. Samotna, równa nawierzchnia nie usuwa ryzyka awarii mechanicznej.

Jak ograniczyć ryzyko?

Najbezpieczniejszą decyzją jest rezygnacja z manewru. Jeśli pokaz odbywa się podczas legalnego wydarzenia, organizator powinien wyznaczyć strefę dla pojazdu i oddzielić ją od widzów. Kierujący musi mieć pełne wyposażenie ochronne, sprawny motocykl oraz możliwość natychmiastowego przerwania próby.

Przed uruchomieniem silnika trzeba sprawdzić stan opon, hamulców, płynów i napędu. Opona z pęknięciami, nierównym zużyciem albo zbyt małą głębokością bieżnika nie nadaje się do jazdy, tym bardziej do gwałtownego przeciążania. Podłoże powinno być równe, suche i pozbawione piasku.

Podczas wydarzenia należy zachować następujące zasady:

• odgrodzić miejsce manewru od widzów i przypadkowych przechodniów,
• usunąć z pobliża samochody, motocykle oraz luźne przedmioty,
• zapewnić gaśnicę i możliwość szybkiego opuszczenia strefy,
• przerwać próbę przy wzroście temperatury, zapachu spalenizny lub nierównej pracy silnika,
• nie wykonywać manewru pod wpływem alkoholu ani środków ograniczających uwagę.

Co zrobić po takim manewrze?

Po zakończeniu trzeba obejrzeć tylną oponę na całym obwodzie. Sprawdź, czy nie ma pęcherzy, rozwarstwień, odsłoniętego karkasu i głębokich przetarć. Jeżeli bieżnik został mocno starty, dalsza jazda może być niebezpieczna nawet wtedy, gdy opona nie wygląda na przebitą.

Silnik powinien ostygnąć na postoju. Nie należy od razu gasić go przez odcinanie zapłonu ani polewać rozgrzanych elementów wodą. Po ostygnięciu trzeba skontrolować poziom płynu chłodniczego, wycieki, pracę sprzęgła i napięcie łańcucha.

Nietypowe stuki, metaliczny hałas, trudności ze zmianą biegów lub zapach spalonego oleju wskazują na potrzebę dokładnych oględzin. Koszt wymiany opony jest zwykle znacznie niższy niż naprawa przegrzanego silnika albo uszkodzonego układu napędowego.