Squash polega na naprzemiennym odbijaniu piłki o przednią ścianę kortu, przy czym piłka może odbić się od podłogi najwyżej raz. Każda wymiana kończy się punktem, a bezpieczeństwo zawodników ma pierwszeństwo przed wynikiem. Sprawdź, jak wygląda serwis, punktacja, zasady odbijania i reagowanie na przeszkadzanie.
Na czym polega gra w squasha?
Squash jest sportem dla dwóch osób rozgrywanym na zamkniętym korcie otoczonym czterema ścianami. Zawodnicy uderzają piłkę rakietą tak, aby po odbiciu od przedniej ściany utrudnić rywalowi jej przejęcie.
Poza serwisem piłka może najpierw dotknąć ściany bocznej lub tylnej, ale przed kolejnym odbiciem od podłogi zawsze musi trafić w ścianę frontową. Gracze mogą odbić ją z powietrza, czyli wykonać wolej, bez czekania na kozioł.
Kort ma wymiary około 9,75 m długości i 6,4 m szerokości. Po podłodze poruszają się obaj zawodnicy, dlatego ważne są nie tylko technika i szybkość, ale też właściwe ustawienie oraz pozostawienie przeciwnikowi miejsca.
Jak przygotować się do gry?
Na pierwszy trening wystarczy wygodny strój sportowy, rakieta, piłka i obuwie halowe. W wielu klubach można wypożyczyć sprzęt, co pozwala sprawdzić, czy ta dyscyplina odpowiada indywidualnym oczekiwaniom.
Buty powinny mieć płaską podeszwę zapewniającą stabilność i oznaczenie NON-MARKING. Nie zostawiają śladów na parkiecie i ułatwiają szybkie zatrzymywanie oraz zmianę kierunku.
Okulary ochronne nie zawsze są wymagane przez regulamin obiektu, jednak ograniczają ryzyko urazu oka. Ich stosowanie jest szczególnie ważne w przypadku dzieci i młodzieży.
Piłki różnią się sprężystością. Początkujący zwykle łatwiej kontrolują szybsze modele, natomiast bardziej doświadczeni zawodnicy korzystają z piłek wolniejszych, oznaczonych dwiema żółtymi kropkami.
Jakie linie znajdują się na korcie?
Oznaczenia na ścianach i podłodze określają granice gry oraz prawidłowe miejsce wykonania serwisu. Linie autowe są częścią obszaru poza grą, więc kontakt piłki z linią oznacza błąd.
| Oznaczenie | Położenie | Znaczenie |
| Linia autowa | Górna część ścian | Piłka na linii lub nad nią kończy wymianę |
| Linia serwisowa | Środek przedniej ściany | Serwis musi trafić powyżej tej linii |
| Tin | Dolna część przedniej ściany | Piłka w blachę lub poniżej oznacza błąd |
| Kwadraty serwisowe | Podłoga kortu | Wyznaczają miejsce ustawienia serwującego |
Po wykonaniu serwisu linia serwisowa na przedniej ścianie przestaje mieć znaczenie. W dalszej części wymiany liczy się obszar między górną linią autową a tinem.
W squashu trafienie piłką w linię autową jest błędem, podobnie jak uderzenie w tin lub przestrzeń znajdującą się poniżej niego.
Jak liczy się punkty i sety?
Obecnie stosuje się system PARS, czyli punkt po każdej wygranej wymianie. Nie ma znaczenia, który zawodnik wykonywał serwis.
Set trwa do 11 punktów. Przy wyniku 10:10 gra jest kontynuowana do chwili uzyskania przewagi dwóch punktów, na przykład 12:10 albo 15:13.
Mecz turniejowy najczęściej rozgrywa się do trzech wygranych setów, czyli w formule best of five. W rozgrywkach rekreacyjnych i ligowych często spotyka się także format best of three, wymagający dwóch wygranych partii.
Między setami zawodnicy mają zwykle 90 sekund przerwy. Pierwszy serwis w kolejnym secie wykonuje gracz, który wygrał poprzednią partię.
Jak wykonać poprawny serwis?
Serwis rozpoczyna każdą rozgrywkę. Pierwszego serwującego wyłania się przez losowanie, na przykład za pomocą obrotu rakiety. Zawodnik może wybrać prawą albo lewą stronę kortu.
Podczas podania przynajmniej część jednej stopy musi znajdować się w kwadracie serwisowym. Stopa nie może dotykać żadnej z linii ograniczających to pole.
Piłkę należy uderzyć bezpośrednio w przednią ścianę. Musi trafić powyżej linii serwisowej i poniżej górnej linii autowej, a następnie spaść w przeciwległym polu serwisowym.
Po drodze piłka może odbić się od ściany bocznej lub tylnej. Odbierający może zagrać ją z powietrza, zanim dotknie podłogi.
Serwujący zmienia stronę po każdym zdobytym punkcie. Gdy przegra wymianę, prawo do serwisu przechodzi na przeciwnika, który sam wybiera stronę rozpoczęcia podania.
Najczęstsze błędy podczas serwisu to:
- dotknięcie linii kwadratu serwisowego stopą,
- trafienie piłką w linię autową,
- uderzenie najpierw w ścianę boczną,
- trafienie poniżej lub na linii serwisowej,
- nieposłanie piłki do przeciwległego pola serwisowego.
Jak odbijać piłkę podczas wymiany?
Po serwisie zawodnicy odbijają piłkę naprzemiennie. Każde zagranie musi doprowadzić do kontaktu piłki z przednią ścianą, zanim piłka wykona drugi kozioł.
Dozwolone jest jedno odbicie od podłogi. Piłka może wcześniej lub później odbijać się od ścian bocznych i tylnej, jednak drugie odbicie od podłogi przed zagraniem kończy wymianę.
Rakieta może dotknąć piłki tylko raz w ramach jednego uderzenia. Podwójne odbicie rakietą jest błędem, nawet jeśli piłka ostatecznie trafi w przednią ścianę.
Podstawowe zagrania obejmują forehand, backhand, drive, drop shot, lob i wolej. Początkujący powinni najpierw pracować nad kontrolą kierunku oraz wysokości piłki, zamiast skupiać się wyłącznie na sile.
Kiedy zawodnik traci punkt?
Wymiana kończy się punktem dla rywala, gdy piłka nie spełnia warunków określonych w przepisach albo zawodnik narusza zasady bezpieczeństwa. Dotyczy to między innymi następujących sytuacji:
- piłka odbije się od podłogi po raz drugi,
- piłka trafi w linię autową lub poza kort,
- piłka uderzy w tin albo poniżej niego,
- piłka trafi w sufit, górną siatkę lub element poza polem gry,
- zagranie nie dotrze do przedniej ściany,
- piłka odbije się od podłogi przed dotarciem do przedniej ściany,
- rakieta uderzy piłkę więcej niż jeden raz,
- niepoprawnie wykonany zostanie serwis,
- piłka po uderzeniu trafi w zawodnika, który ją zagrał.
W ostatnim przypadku szczególne znaczenie ma kierunek lotu piłki. Jeśli po odbiciu od przedniej ściany wraca ona w stronę uderzającego, dalsze zagranie może być niebezpieczne i wymaga przerwania akcji.
Co oznaczają let, stroke i no let?
Gracze dzielą tę samą przestrzeń, więc podczas wymiany może dojść do zasłonięcia drogi, ograniczenia zamachu albo ryzyka uderzenia przeciwnika. Zawodnik, który ma odbić piłkę, może zatrzymać akcję i poprosić o let.
Sędzia ocenia, czy przeszkadzanie miało wpływ na możliwość wykonania zagrania. W zależności od sytuacji może przyznać jedną z trzech decyzji:
| Decyzja | Znaczenie | Skutek |
| Let | Przeszkadzanie wymaga powtórzenia akcji | Wymiana jest rozgrywana ponownie |
| Stroke | Przeciwnik uniemożliwił bezpieczne zagranie | Punkt otrzymuje zawodnik poszkodowany |
| No let | Przeszkoda nie uzasadniała zatrzymania gry | Punkt otrzymuje przeciwnik |
Let może zostać przyznany, gdy zawodnik miał dostęp do piłki, lecz jego droga została przypadkowo ograniczona. Stroke pojawia się wtedy, gdy przeciwnik znalazł się na linii zagrania, zablokował zamach albo uniemożliwił bezpośrednie odbicie.
Warunkiem stroke jest realna możliwość wykonania uderzenia. Jeśli zawodnik był zbyt daleko od piłki, nie przygotował rakiety lub zagranie rywala było nie do osiągnięcia, sędzia może orzec no let.
W razie ryzyka trafienia przeciwnika rakietą albo piłką nie należy wykonywać zamachu. Bezpieczniejszym rozwiązaniem jest zatrzymanie gry i zgłoszenie let.
Jak zachować bezpieczeństwo na korcie?
Przed rozpoczęciem meczu warto wykonać wspólną rozgrzewkę trwającą około 5 minut. Pozwala ona przygotować ciało oraz ogrzać piłkę, która po rozgrzaniu odbija się bardziej przewidywalnie.
Podczas wymiany należy po uderzeniu wycofać się z drogi przeciwnika i wrócić w okolice strefy T. Nie wolno stać na linii lotu piłki ani w zasięgu prawidłowego zamachu rywala.
Szczególnej ostrożności wymaga sytuacja, w której zawodnik obraca się za piłką. Pełny obrót może ograniczyć widoczność przeciwnika, dlatego przy braku pewności należy przerwać akcję, zamiast wykonywać niekontrolowane uderzenie.
Rakieta może spowodować poważny uraz, podobnie jak twarda, szybko lecąca piłka. Okulary ochronne, stabilne obuwie oraz krótki, kontrolowany zamach ograniczają ryzyko kolizji.
Jeżeli nie masz pewności, czy możesz bezpiecznie uderzyć piłkę, zatrzymaj wymianę. Żaden punkt nie jest ważniejszy od zdrowia zawodników.
Jak zacząć naukę gry?
Na początku warto ćwiczyć regularne odbicia od przedniej ściany, kontrolę wysokości oraz podstawowe zagrania z forehandu i backhandu. Trening solo pomaga poprawić kontakt piłki z rakietą, natomiast gra z partnerem uczy poruszania się i reagowania na zmianę kierunku.
Dobrym nawykiem jest powrót do strefy T po każdym uderzeniu. Z tego miejsca łatwiej dotrzeć do krótkiej piłki, obronić długiego drive’a i obserwować ustawienie przeciwnika.
Warto stopniowo ćwiczyć także serwis, odbiór podania, drive wzdłuż ściany, drop shot i lob. Technika powinna rozwijać się razem z umiejętnością oceny odległości oraz zachowaniem bezpiecznego odstępu.
Najważniejsze zasady można stosować już podczas pierwszej gry – piłka musi trafić w przednią ścianę, od podłogi może odbić się tylko raz, a każdy zawodnik powinien umożliwić rywalowi swobodne i bezpieczne zagranie.
