Wielki szlem w tenisie – co to jest i jakie turnieje obejmuje?

Wielki Szlem w tenisie obejmuje cztery turnieje – Australian Open, Roland Garros, Wimbledon i US Open. Wygranie wszystkich w jednym roku kalendarzowym oznacza zdobycie Klasycznego Wielkiego Szlema. Sprawdź, czym różnią się te imprezy, jakie istnieją odmiany Szlema i kto zapisał się w jego historii.

Co oznacza Wielki Szlem w tenisie?

Termin Wielki Szlem ma dwa znaczenia. Odnosi się do całego cyklu czterech najważniejszych turniejów, ale także do wyjątkowego osiągnięcia polegającego na zwycięstwie we wszystkich tych imprezach.

Wielki Szlem można zdobyć w grze pojedynczej, deblu lub mikście. W każdej konkurencji trzeba triumfować w Australian Open, Roland Garros, Wimbledonie oraz US Open. Wszystkie turnieje mają najwyższą rangę w zawodowym tenisie, a zwycięstwo w każdym z nich zapewnia 2000 punktów ATP lub WTA.

Wielki Szlem to zarówno nazwa czterech turniejów, jak i określenie kompletu zwycięstw we wszystkich tych imprezach.

Jakie turnieje obejmuje Wielki Szlem?

Cztery imprezy odbywają się w różnych częściach świata i na odmiennych nawierzchniach. Właśnie dlatego zdobycie pełnego kompletu wymaga wszechstronności, odporności fizycznej oraz umiejętności dostosowania stylu gry.

Australian Open

Australian Open otwiera wielkoszlemowy sezon. Turniej rozgrywany jest w Melbourne na kortach twardych, zazwyczaj w styczniu. Wysoka temperatura i wilgotność zwiększają obciążenie organizmu, dlatego zawodnicy potrzebują bardzo dobrej kondycji.

Pierwsza edycja odbyła się w 1905 roku jako Mistrzostwa Australazji. Od 1988 roku turniej rozgrywany jest na twardej nawierzchni. Melbourne słynie również z zamykanych dachów nad wybranymi kortami oraz wykorzystania technologii wspierających sędziowanie.

Roland Garros

Roland Garros, nazywany także French Open, odbywa się w Paryżu na mączce ceglanej. Jest jedynym turniejem wielkoszlemowym rozgrywanym na kortach ziemnych.

Wolniejsze odbicie piłki sprzyja długim wymianom i obronie. Tenisista musi cierpliwie budować punkty, dobrze poruszać się po korcie oraz utrzymywać wysoką intensywność przez wiele godzin. Pierwsze mistrzostwa Francji rozegrano w 1891 roku.

Wimbledon

Wimbledon to najstarszy turniej z całej czwórki. Jego pierwsza edycja odbyła się w 1877 roku. Impreza jest rozgrywana w Londynie na naturalnej trawie, zwykle na przełomie czerwca i lipca.

Trawa przyspiesza grę i powoduje niski kozioł piłki. Takie warunki premiują dobry serwis, szybkie reakcje oraz odważne ataki. Wimbledon wyróżniają także wieloletnie tradycje, między innymi obowiązek występowania w białych strojach.

US Open

US Open zamyka cykl turniejów wielkoszlemowych. Od 1978 roku odbywa się w Nowym Jorku, na kompleksie USTA Billie Jean King National Tennis Center. Mecze rozgrywane są na kortach twardych, najczęściej na przełomie sierpnia i września.

Turniej jest znany z głośnej publiczności, spotkań wieczornych i bardzo energicznej atmosfery. Twarda nawierzchnia sprzyja mocnym uderzeniom oraz dynamicznym wymianom. Jeśli zawodnik wygrał trzy wcześniejsze turnieje, właśnie w Nowym Jorku może zamknąć drogę do Klasycznego Wielkiego Szlema.

Jakie są rodzaje Wielkiego Szlema?

W tenisowej terminologii wyróżnia się kilka odmian tego osiągnięcia. Różnią się one przede wszystkim okresem, w którym trzeba zdobyć cztery tytuły.

1. Klasyczny Wielki Szlem – zwycięstwo w czterech turniejach w jednym roku kalendarzowym.
2. Niekalendarzowy Wielki Szlem – wygranie czterech kolejnych turniejów na przełomie dwóch sezonów.
3. Karierowy Wielki Szlem – zdobycie każdego z czterech tytułów przynajmniej raz w trakcie kariery.
4. Złoty Wielki Szlem – wygranie czterech imprez w jednym roku oraz zdobycie złotego medalu olimpijskiego.
5. Karierowy Złoty Wielki Szlem – skompletowanie czterech tytułów i złota olimpijskiego w dowolnym okresie kariery.
6. Mały Szlem – triumf w trzech z czterech turniejów w jednym sezonie.

Kto zdobył Klasyczny Wielki Szlem?

W singlu Klasyczny Wielki Szlem zdobyła tylko garstka zawodników. W męskiej rywalizacji pierwszym triumfatorem był Don Budge, który dokonał tego w 1938 roku. Rod Laver powtórzył ten wyczyn w 1962 i 1969 roku.

Wśród kobiet pełny komplet w jednym sezonie zdobyły Maureen Connolly w 1953 roku, Margaret Court w 1970 roku oraz Steffi Graf w 1988 roku. Graf jako jedyna połączyła cztery tytuły z olimpijskim złotem, tworząc Złoty Wielki Szlem.

W deblu i mikście również odnotowano takie osiągnięcia. W grze podwójnej dokonały tego między innymi Maria Bueno, Martina Navrátilová z Pam Shriver oraz Martina Hingis. W grze mieszanej na liście zwycięzców znajdują się między innymi Margaret Court, Ken Fletcher i Owen Davidson.

Kto zdobył Karierowy Wielki Szlem?

Karierowy Wielki Szlem wymaga wygrania wszystkich czterech turniejów, ale nie narzuca kolejności ani jednego sezonu. W erze open dokonali tego między innymi Andre Agassi, Roger Federer, Rafael Nadal, Novak Djoković i Carlos Alcaraz.

W kobiecym tenisie do tego grona należą między innymi Billie Jean King, Chris Evert, Martina Navrátilová, Steffi Graf, Serena Williams oraz Maria Szarapowa. Każda z tych zawodniczek musiała radzić sobie na kortach twardych, ziemnych i trawiastych.

Karierowy Złoty Wielki Szlem jest jeszcze rzadszy. W singlu zdobyli go Steffi Graf, Andre Agassi, Rafael Nadal, Serena Williams oraz Novak Djoković, łącząc komplet wielkoszlemowych tytułów ze złotem olimpijskim.

Skąd pochodzi nazwa Wielki Szlem?

Określenie Grand Slam wywodzi się z brydża. Oznacza w nim zdobycie wszystkich trzynastu lew. W sporcie termin zaczął funkcjonować w latach 30. XX wieku, początkowo w odniesieniu do zwycięstwa w czterech najważniejszych zawodach.

W tenisie spopularyzowali go dziennikarze opisujący próbę zdobycia kompletu tytułów przez Jacka Crawforda. Nazwa szybko przyjęła się w środowisku sportowym, a historyczny triumf Dona Budge’a w 1938 roku potwierdził jej znaczenie.

Jak Wielki Szlem wpływa na ranking ATP i WTA?

Każdy turniej wielkoszlemowy oferuje zwycięzcy 2000 punktów rankingowych. To najwyższa pojedyncza premia dostępna w klasyfikacjach ATP i WTA.

Punkty otrzymują także zawodnicy odpadający we wcześniejszych rundach. Wyniki w Melbourne, Paryżu, Londynie i Nowym Jorku mogą więc znacząco zmienić pozycję w rankingu, wpłynąć na rozstawienie oraz ułatwić udział w kolejnych prestiżowych imprezach. Turnieje zapewniają również wysokie nagrody pieniężne i wyjątkowe trofea.

Jakie sukcesy odnieśli polscy tenisiści?

Polscy zawodnicy przez lata osiągali dobre wyniki, choć na pierwszy tytuł wielkoszlemowy w singlu trzeba było czekać do 2020 roku. Wcześniej Jadwiga Jędrzejowska docierała do finałów Wimbledonu, French Open i US Open, a Wojciech Fibak wygrał debla Australian Open w 1978 roku.

Agnieszka Radwańska wystąpiła w finale Wimbledonu w 2012 roku. Ważne wyniki w singlu osiągnął także Hubert Hurkacz, który dotarł do półfinału Wimbledonu w 2021 roku.

Największy przełom przyniosła Iga Świątek. Wygrała Roland Garros w latach 2020, 2022, 2023 i 2024, a także US Open w 2022 roku. Tym samym zdobyła pięć wielkoszlemowych tytułów w singlu.

Polski tenis ma również znaczące osiągnięcia deblowe. Łukasz Kubot zwyciężył w Australian Open w 2014 roku oraz w Wimbledonie w 2017 roku.

Warto zapamiętać:

• Wielki Szlem obejmuje Australian Open, Roland Garros, Wimbledon i US Open.
• Klasyczny Wielki Szlem oznacza wygranie wszystkich czterech turniejów w jednym roku.
• Każdy triumf wielkoszlemowy daje 2000 punktów ATP lub WTA.
• Steffi Graf jako jedyna zdobyła Złoty Wielki Szlem w singlu.
• Wielki Szlem można zdobywać w singlu, deblu oraz grze mieszanej.